Karl Marx

Marxistisch Internet-Archief, Nederlandstalig

“De filosofen hebben de wereld slechts verschillend ge├»nterpreteerd; het komt er op aan haar te veranderen.”
- Karl Marx, Stellingen over Feuerbach, stelling 11 -

Hieronder de meest recente toevoegingen. U kan ook de tabel met alle teksten raadplegen, in de tabel kan u selecteren volgens behoefte. Een andere mogelijkheid is direct naar een auteur te gaan. Uiteraard is zoeken eveneens mogelijk. Wij hebben ook een logboek.

Rechtstreeks naar een auteur:

             

10 februari 2018

Over Therborns ‘Ideologie en macht’

Freddy Mortier, 1983

Ideologie en macht van Göran Therborn is een vertaling van The ideology of Power and the Power of Ideology, verschenen in 1980 als New Left Book. De Nederlandse editie bevat, behalve de oorspronkelijke tekst, een inleiding van de vertaler en medewerkers, en een interview met de auteur. ...


10 februari 2018

Tien jaar vakbondsacties en eisblokjes in de Belgische pers en vooral in de fabrieken

Koen Raes, 1983

Er zijn van die boeken die reeds de geschiedenis ingaan vooraleer ze ter perse zijn. Dat is het geval met dit boek; het werd door enkele linkse uitgeverijen, niet zonder redenen, ter publicatie geweigerd. ...


10 februari 2018

Het politocologen-debat: wat is politiek?

Koen Raes, 1983

Het ondertussen reeds ‘klassiek’ geworden debat tussen Poulantzas en Miliband over de specificiteit van de kapitalistische staat en over de eigen aard van de marxistische ‘politicologie’ blijkt ook in Nederland tot geanimeerde discussies aanleiding te zijn geweest. ...


10 februari 2018

Staat of valt het marxisme met de arbeidswaardeleer?

Willy Coolsaet, 1983

Het kapitalisme dat op meerwaarde of winst uit is, produceert om te produceren. Het zoekt zijn productiecapaciteit te verhogen. Het streeft economische groei of vooruitgang na. Het verband tussen meerwaardeproductie, streven naar winst, produceren om te (kunnen) produceren, groei van de productiecapaciteit is zo nauw dat we in feite zovele keren hetzelfde zeggen. ...


8 februari 2018

Over de analyse van het productieproces

Hoofdstuk 49 van Marx’ Het Kapitaal, boek 3

Voor het nu volgende onderzoek kunnen we afzien van het verschil tussen de productieprijs en de waarde, omdat dit verschil helemaal verdwijnt als, zoals hier gebeurt, de waarde wordt beschouwd van het totale jaarlijkse product van de arbeid, dus het product van het totale maatschappelijke kapitaal. ...


8 februari 2018

Het racisme anders bekeken. Kent men de boom aan zijn vruchten?

Ludo Abicht, 1983

... Antwerpen, 11 november 1981: op het Astridplein voor de Dierentuin staan twee groepen demonstranten tegenover elkaar opgesteld, gescheiden door een cordon politieagenten en rijkswachters. Terwijl de enen ‘Amnestie! Amnestie!’ roepen, scanderen de anderen: ‘Racisme, fascisme, apartheid, neen!’ ...


6 februari 2018

Beweegt de Vlaamse beweging?

Jef Turf, 1983

Het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen besliste in zijn algemene vergadering van 19.4.82 een sociaaleconomisch comité op te richten. ...


5 februari 2018

Politieke beweging in het ACV

Juul Vereecken, 1983

‘ACW breek met de CVP’. Tot voor kort gold het als een wat manische slogan van uiterst-links, ontsproten aan wereldvreemde intellectuele breinen. Nog in 1976 trotseerde een groep RAL-militanten heel wat sectarische agressie, door met deze kreet op de Antwerpse Rerum-Novarumstoet te verschijnen. Vandaag zou diezelfde kreet reeds applaus in plaats van agressie oogsten: zowel RAL-militanten als Rerum-Novarumstoeten werden intussen echter nóg schaarser...


24 januari 2018

Deeltijdarbeid in het ‘postfordisme’ Vrouwenarbeid als breekijzer in een veranderende economie

Rob Gerretsen, 1997

De Duitse bondskanselier Kohl was een van de eersten in het internationale koor dat sinds enige tijd Nederland als gidsland de hemel in prijst. Niet wat betreft het drugsbeleid, maar wel inzake de flexibiliteit van de arbeidsmarkt, de tradities van de overlegeconomie en niet in de laatste plaats vanwege het relatief hoge aantal deeltijdbanen in ons land. En Kohl heeft gelijk: Nederland neemt met z’n ‘poldermodel’ in de OESO al lang een vooruitgeschoven positie in wat betreft flexibilisering en deeltijdwerk. ...


20 januari 2018

Het mercantiele kapitaal. Het in de geldhandel actieve kapitaal

Uit Marx’ Ter kriiek van de politieke economie

De scheiding van de winst in rente en industriële winst komt in handbereik, zodra er 2 klassen bestaan van geld en industriële kapitalisten. Het bestaan van deze 2 klassen is een uitdrukking van deze scheiding. Echter de splitsing moet mogelijk zijn, zodat ze in het uit elkaar gaan van de 2 klassen verschijnen. Maar hoe laag de winst ook is, bijvoorbeeld 2 procent, de kleine kapitalisten zouden er niet als geldkapitalisten van kunnen leven. Wel de grote, omdat de som, de absolute hoeveelheid rente niet alleen van haar voet afhangt, maar ook van de grootte van het rentegevende kapitaal. ...


18 januari 2018

De trinitaire formule

Hoofdstuk 48 van Marx’ Het Kapitaal, boek 3

Kapitaal – winst (Ondernemerswinst plus interest), grond – grondrente, arbeid – arbeidsloon, dit is de drie-eenheid, die alle geheimen van het maatschappelijke productieproces bevat. ...


15 januari 2018

De vakbeweging in Rusland

Poul Funder Larsen en David Mandel, 1995

Het gaat niet goed met links in Rusland. De democratische linkse beweging is er tot nu toe niet in geslaagd om massa-aanhang te verwerven, ook niet onder de arbeidersklasse, haar natuurlijke sociale basis. ...


14 januari 2018

Crisis van het marxisme, of crisis van het kapitaal?

Maxime Durand, 1995

De klassieke economisten begonnen iedere verhandeling over politieke economie met het probleem van de waarde. Alles draaide uiteindelijk rond de kernvraag naar de natuur van de winst. Deze onderzoekers waren getuige geweest van de ontwikkeling van de kapitalistische waar en van het ontstaan van industriële winst. ...


14 januari 2018

Lesbo- en homobevrijding in Nederland

Peter Drucker, 1995

... Ook als wij het bestaan van de maatschappelijke groep “homo’s en lesbo’s” veronderstellen, is de betekenis van “bevrijding” voor zo’n groep niet direct duidelijk. Sommige mensen zouden zeggen dat lesbo- en homobevrijding gewoon gelijke rechten of emancipatie voor homo’s en lesbo’s betekent. Maar in de jaren ’60 en ’70 heeft de radicale vleugel van de internationale homobeweging een scherp onderscheid gemaakt tussen bevrijding en emancipatie. ...


6 januari 2018

Mens en Taak

Het Marx-nummer, 1965, nr. 1, jg. 8

Piet Vermeylen: Karl Marx en het socialisme – anno 1964
Jaap Kruithof: Marx en de oorzaken van de menselijke aliënatie
Karel Devocht: Marx en zijn Communistisch Manifest
Ulrich Teichler: De verhoudingen van Marx en Engels ten overstaan van poëzie en dichters


30 december 2017

Pensioen in Nederland

Sabine Kraus, 1994

In de Nederlandse publieke opinie zijn ouderen arm. Sommige politici proberen te benadrukken dat er ook rijke ouderen zijn, maar dat is geen populair idee. Bij de laatste verkiezingen kregen twee speciale ouderenpartijen ineens samen zes zetels in de Tweede Kamer, vooral dankzij het feit dat bestaande partijen de AOW (het wettelijk basispensioen) niet wilden vrijwaren van bezuinigingen. Met name het CDA, met traditioneel veel aanhang onder ouderen, moest het ontgelden. Het feit dat CDA-lijsttrekker Brinkman inmiddels het veld heeft moeten ruimen komt voor een groot deel doordat de partij achteraf niet gelukkig is met zijn ‘presentatie’ van de plannen met de AOW. Op de plannen zelf komt het CDA overigens niet terug, evenmin als de drie huidige regeringspartijen. ...


30 december 2017

Van oudjes, bejaarden, senioren en andere grijze panters

Frank Slegers, 1994

In verband met de “vergrijzing” doen heel wat rampscenario’s de ronde. Hun werkelijkheidswaarde is echter zeer betwistbaar. Toch inspireerden ze het beleid van minister Willockx. Het wettelijk pensioen verschrompelt tot een basispensioen en de deur wordt geopend voor de private pensioenfondsen. Die vergroten de ongelijkheid tussen de gepensioneerden en brengen goedkoop risicokapitaal aan voor het bedrijfsleven. ...


29 december 2017

Het ontstaan van de kapitalistische grondrente

Hoofdstuk 47 van Marx’ Het Kapitaal, boek 3

Het moet duidelijk zijn waar het werkelijke probleem zit met de behandeling van de grondrente, vanuit het standpunt van de moderne economie, als de theoretische uitdrukking van de kapitalistische productiewijze. Dit is zelfs door een groot aantal recente schrijvers nog steeds niet begrepen, zoals blijkt uit elke nieuwe poging om de grondrente “opnieuw” te verklaren. De nieuwigheid hier is bijna altijd het terugvallen in lang gevestigde standpunten. ...


27 december 2017

Van de Logica van Hegel naar het Finland Station in Petrograd

Michael Löwy, 1994

Hoe moeten we de buitengewone opwinding verklaren die Lenins woorden teweegbrachten en de algemene verontwaardiging die hem ten deel viel? Soechanovs simpele maar veelzeggende verklaring suggereert een antwoord. Lenin had inderdaad gebroken met “het wetenschappelijk socialisme van het verleden”, met een bepaalde opvatting van de “elementaire principes” van het marxisme, ...


26 december 2017

Landbouw is mensenwerk

Louis de Bruyn, 1994

De uiterste limiet aan de draagkracht van onze planeet is bepaald door de hoeveelheid zonne-energie die wordt omgezet in biochemische energie door de planten (het fotosyntheseproces) minus de energie die de planten voor hun eigen levensprocessen nodig hebben. Dit wordt de Netto Primaire Productiviteit (NPP) genoemd. De NPP is de voedselbasis voor alle organismen op aarde. ...


De Internationale

Het volledige nummer, voorjaar 1994

In dit nummer
Verkiezingen in Brazilië. Uitgangspunten van de Arbeiderspartij (PT)
Democratie in de strijd voor het socialisme
Darwinisme en maatschappij
Kinderarbeid in de wereld. Twaalf jaar en geen toekomst meer
Uitgelezen


De tussenoorlogse katholieke gemeenteraadskandidaat

Dirk Martin, 1982

Vóór we beginnen aan een electorale en biografische doorlichting van de tussenoorlogse katholieke gemeentemandatarissen en -kandidaten in de twee grootste Vlaamse steden en de daaruit voortvloeiende conclusies, moet herinnerd worden aan de politieke doelstellingen van de Katholieke Partij op gemeentelijk vlak. ...


De gemeente als lokale staat

Dirk Van Damme, 1982

Gemeenteraadsverkiezingen zijn belangrijke politieke gebeurtenissen die in heel wat aspecten verschillen van andere politieke mobilisaties. Aan de gemeentepolitiek wordt in het algemeen een andere waardering gegeven dan aan de nationale politiek. Aan dit verschil in waardering beantwoordt echter geen theoretisch onderscheid tussen de centrale staat en de gemeente, noch een strategisch onderscheid tussen nationale en lokale politieke strijd. In de recente marxistische staatsdiscussie is nauwelijks aandacht besteed aan de lokale staat...


De Revolutie van de Lage Landen 1566 – 1648

Robert Lochhead, 1994

In de zestiende eeuw bestonden de Nederlanden, ook genoemd de Lage Landen, uit zeventien provincies die vanuit Brussel geregeerd werden. Het ging daarbij om een gebied dat tegenwoordig hoort tot België, Nederland, Luxemburg, het Franse departement Nord en een deel van het departement Pas-de-Calais. De soevereine vorst van de Lage Landen was sinds 1556 Filips II van Spanje (1527 – 1598). Deze was de belangrijkste figuur van de oudere tak van de Habsburgse dynastie, hij was heerser over een uitgestrekt wereldrijk en stond aan het hoofd van de machtigste absolutistische staat van Europa. ...


Bedenkingen rond Hans Achterhuis

Hendrik Patroons, 1994

In de diverse kringen die zich voor het milieu, de verzorgingsstaat en de derde wereld inzetten heeft de sociaalfilosoof Hans Achterhuis naam gemaakt. In een crisistijd waarin het geloof aan de traditionele grote verhalen verloren gaat, lijkt zijn theorie van de schaarste en van “mimetische begeerte” nieuwe, radicale perspectieven te openen. Ik betwijfel dit. Hans Achterhuis is allerminst radicaal. Hij aanvaardt de kapitalistische samenleving, terwijl zijn theorie zelf misschien de grondslag voor een nieuw “groot verhaal” legt. Men kan hem deze houding niet verwijten. ...


Europese arbeidstijden vergeleken – Korter werken hoort bij perspectief op ander Europa

Maxime Durand, 1994

In Nederland lijkt arbeidstijdverkorting weer wat hoger op de agenda van CAO-onderhandelingen geplaatst te worden. Ook in omringende landen kunnen we dit zien. Is de verkorting van de werkweek in verschillende West-Europese landen de laatste tien jaar op een vergelijkbare wijze verlopen? Welke groepen op de arbeidsmarkt zijn hierbij vooral betrokken? En: heeft ATV in diverse landen eigenlijk wel geleid tot meer banen? ...


Requiem voor de bevrijdingstheologie? Moderniteit en kritiek van de moderniteit in de bevrijdingstheologie

Michael Löwy, 1992

De tegenstelling tussen traditie en moderniteit wordt in de sociale wetenschappen – vooral met betrekking tot derdewereldlanden – vaak gebruikt als voornaamste sleutel om de economische, sociale, politieke en culturele realiteit te verklaren. Zonder het nut van de categorieën ‘traditie’ en ‘moderniteit’ in twijfel te trekken, moet men vermijden dat men elke analyse terugbrengt tot een tegenstelling tussen beide, waardoor het onmogelijk wordt rekening te houden met het feit dat zowel “traditie” als “moderniteit” begrippen zijn met meer dan één inhoud. ...


Sovjetvrede

Leon Trotski, 1917

In de Buitenlandse Zaken wordt ons beleid bepaald door het Decreet over de Vrede zoals dit is vastgesteld op het Al Russische Sovjet Congres. De vaststelling van dit decreet was een grote verrassing voor de routineuze denkhoofden van het burgerlijke Europa en in eerste instantie reageerden zij op dit decreet eerder als een partijpolitiek standpunt, dan als een concrete maatregel van een regeringsmacht die miljoenen vertegenwoordigt. ...


Het neoliberalisme tegen de gemeenschap

Claude Julien, 1994

Wees realistisch en berust: waarom zou je je verzetten tegen de onherroepelijke economische rationaliteit die de wereld regeert? Buig nederig voor het gegeven, neergelegd in schreeuwende cijfers. De afgelopen twee jaar ontsloeg Du Pont Nemours 12.000 van zijn 133.000 werknemers. Door deze ‘afslanking’ kon het bedrijf met pijn en moeite zo’n 2 miljard gulden bezuinigen. Helaas is dat slechts eenderde van de doelstelling. Midden september kondigde het daarom aan nog eens 4500 mensen in de Verenigde Staten en 3000 in Europa te ontslaan. De beurskoers op Wall Street schoot direct omhoog van 47,87 naar 49,62 dollar. Het is niet allemaal ellende in de onherroepelijke logica van de markt...


Huishoudelijke arbeid: patriarchaat of kapitalisme als invalshoek

Carl Bartier, 1982

De laatste jaren heeft zich vooral in de VS, Engeland en Nederland een boeiende discussie afgespeeld tussen marxisten en feministen over de plaats van huishoudelijke arbeid en huisvrouwen in deze kapitalistisch-patriarchale maatschappij. ...


Ecologische beweging en arbeidersbeweging

Geert De Clercq, 1982

... De grootste fout die ze maakt is het voortdurend dooreen haspelen van de ecologische beweging (de ecologisten, de groenen,...) en de ecologische partij (Agalev). ...


Over het onvermijdelijk, maar productief falen van elk totalisme

Hugo Van den Enden, 1982

Het voorbije decennium is op ideologisch-wijsgerig vlak gekenmerkt door een vacuüm, stelt Ronald Commers in zijn boek De Overbodigheid en de Noodzakelijkheid van de Moraal. Vooral dan ter linkerzijde. Het marxisme en de diverse vormen van socialisme en communisme die er zich op beroepen, zieltogen in frustrerende onmacht om de nationale en internationale ontwikkelingen theoretisch en praktisch in hun greep te krijgen en overtuigende alternatieven voor de visieloze pragmatische technocratie en het opportunistische crisisbeleid aan te reiken. ...


De KPE-onafhankelijken dringen aan op eenheid

KPE-onafhankelijken, 1982

De KPE is een eenheidslijst die te Gent gevormd is n.a.v. de gemeenteraadsverkiezingen van 10 oktober 1982. Ze is samengesteld uit de KP, de RAL en een aantal onafhankelijken uit diverse sectoren. ...


De crisis van het Belgisch kapitalisme

André Mommen, 1982

De crisis van de unitaire Belgische staat kwam niet voor het eerst aan het licht bij het uitbreken van de economische crisis van de jaren zeventig. ...


Machinerie. Gebruik van natuurkrachten en wetenschap

Een deel uit Ter kritiek van de politieke economie (1861 - 1863)

De productiviteit van de machine (en haar goedkoop zijn) wordt niet alleen bepaald door de massa arbeiders, die ze vervangt, maar door de massa, die ze in de arbeid assisteert. ...


Over soldatenhardheid en opofferende moeders

Bob Carlier, 1982

De uitzendingen van De Wilde en Verhoeyen over ‘De Nieuwe Orde’ hebben de aandacht van velen op de periode 1930-1940 gevestigd. De vernieuwde belangstelling hangt ook samen met de – eveneens vaak betwiste – hypothese, als zou economische crisis steeds aanleiding geven tot gelijkaardige politieke en ideologische systemen. ...